arnoldslaghek.punt.nl
Getallensymboliek bij Bach
Fuga XXII uit Das Wohltemperierte Klavier I van J.S. Bach (BWV 867) is een van de weinige fuga's die vijfstemmig is. Haast niet te spelen, alleen de groten bijv.: Glenn Gould, Sviatoslav Richter, Ivo Jansen kunnen dat, maar nemen het tempo laag.
 
De toonsoort is Bes min., vijf mollen. Vijfstemmig, vijf mollen....Dit bracht mij op het idee dat Bach iets wilde met dat getal vijf. De fuga heeft 75 maten: 3 x 5 kwadraat (3 = goddelijk getal), de Dux zet in op de maten 1, 10 en 15, in maat 55 is er een dubbele inzet, vlak voor maat 65 is er een Trugschluß, er zijn in totaal 5 inzetten, de Dux bestaat uit 5 noten, de Comes uiteraard ook, de Comes is een dalende kwint (=afstand van 5 noten), nadat Dux en Comes hebben ingezet is er een divertimento van 5 maten, de expositie loopt t/m maat 25 = 5 kwadraat. Dan volgt een cadens in Des-groot: ook 5 mollen. Je zou verwachten dat het totaal aantal inzetten 5 kwadraat = 25 is, maar nee, het zijn er 22. Grapje van Bach, want het is Fuga XXII.
 
Als u dat allemaal te veel wordt en u moet het ook allemaal met een knipoog lezen (leest lastig, trouwens!), luister dan naar het prachtige praeludium XXII, dat voorafgaat aan deze fuga. Tempo ook zeer laag met een enorm dreigend orgelpunt in de eerste twee maten.
De fermate in maat 22 (natuurlijk maat 22!) kan me niet lang genoeg duren, wat een climax.... en dan wordt het schitterend afgemaakt in de laatste maten.  
 
Nadat ik dit stukje had geschreven, heb ik Maarten 't Hart er eens op nageslagen. In zijn boek Johann Sebastian Bach (2000) schrijft hij bovenaan blz. 150 (!): "Mijns inziens vormen deze twee stukken het hoogtepunt van dl. I " en hij heeft het dan over praeludium en fuga in Bes min! Ik ben het in dit geval helemaal eens met Maarten 't Hart, alleen vind ik dat hij eens kennis zou moeten maken met de Luitsuites van Bach op gitaar en met de Chaconne op gitaar en dit alles gespeeld door bijv. John Williams. De luitsuites komen nauwelijks ter sprake in Maarten 't Harts boek en al helemaal niet de mogelijkheid om dat op gitaar te spelen.

Reacties

Nico op 01-03-2009 22:21
Jammer dat het geen 5/4 maat is. Heeft Dave Brubeck Bach dan op dat punt geëvenaard?
Sommige links zijn wellicht zuiver toeval. Zo is Des de tegenhanger van bes, en daardoor automatisch (ook) 5 mollen.
Nummer 22 heeft weer niets met het getal 5 te maken. Konden we het hem nog maar vragen. Laten we tevreden zijn met het luisteren van zijn prachtige muziek, met of zonder getallen.
op 01-03-2009 23:19
Hoi Nico,
 
Die 22 is uit het praeludium en ik beweerde dat het getal vijf alleen een rol zou spelen in de fuga! En dat getal 5duikt toch wel heel vaak op in die fuga....Maar hoor eens: die 22 is natuurlijk een grapje, want het is Praeludium en Fuga XXII!!! De fuga heeft dan ook niet 5 kwadraat (=25) inzetten, maar 22!! Bach had veel gevoel voor humor!
Maar bedankt voor je reactie! Groeten Arnold.
Roel op 03-03-2009 16:25
Mooi verhaal Arnold! We zullen het wel nooit weten, maar leuk is het.
op 03-03-2009 17:27
Hoi Roel,
 
Bedankt voor je compliment! Ik had het er net met Henk over, onze pianist en die zei ook dat in die tijd de humor heel anders was. Nu circuleren er grappen over de vliegtuigramp van Turkish Airlines, maar toen lagen ze in een deuk als de componist bijv. een fermate voorschreef op maat 22, terwijl het praeludium 22 was.
Het was echt Bach met een lach! In die tijd lachten ze niet om vliegtuigrampen!!!
Groeten Arnold.
Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl